ابو القاسم سلطانى
191
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
صمغ آن در سوم گرم و خشك و گشاينده گيرها ، خردكننده سنگ و ضد نفخ مىباشد و ماليدن آن بر جراحات ، گوشت زائد را از بين مىبرد . به معده زيان مىرساند و موجب زخم معده و خراشيدگى رودهها مىشود . براى جلوگيرى از زيان ، آن را با نشاسته مصرف مىنمايند . مقدار خوراك آن 4 / 0 گرم مىباشد 11 * . گياه را امروزه به عربى يعضيد و مروريه و به پارسى بند جارو ، پروتيزك و به آذرى شنگله مىنامند . ( 1 * ) - در اختيارات چاپ تهران اين واژه يعقيد و در نسخه خطى كتابخانه شخصى يعضيد آمده كه صحيح است . ( 2 * ) - هندباء برى Taraxacum officiale Weber ( 3 * ) - مر Commiphora myrha Engle ( 4 * ) - مطالب بين [ ] اضافه شده از مخزن الادويه مىباشد . ( 5 * ) - نطرون ، جزو بورهها بوده و آن را از مصر مىآوردهاند از درياچهاى كه در شمال قاهره واقع است به دست مىآورند در تركيب آن كربنات و بىكربتات سديم و مقدارى كم ( 08 / 0 ) نمك طعام بوده است . ( 6 * ) - منظور Distichisis است كه در كتب سنتى به صور شعر زائد ، شعره العين ، ازدواج الاهداب يا دو مژگانى آمده است و آن وجود يك رديف اضافى مژه در لبه داخلى پلك چشم است كه موجب سائيدگى و زخم قرنيه مىشود . ( 7 * ) - تت دياسقوريدوس م - 2 ص 201 ش 133 ( 8 * ) - تت الحاوى رازى ، ج 20 ص 420 ( 9 * ) - سبل چشم ، سبل يا سبل القرنى Pannus ، غشاء غير طبيعى بر روى قرنيه در اثر ايجاد عروق غير طبيعى در تراخم ( 10 * ) - تت جامع مفردات ابن بيطار ج 2 ص 77 ( 11 * ) - تلخيص از اختيارات 154 ، تذكره 146 ، تحفه 110 و مخزن الادويه 261 . Code - 1461 شجره الغضروف Chondodendron tomentosum Ruiz et Pav . گياهى است بالارونده از خانواده Menispermaceae كه بلندى آن تا 30 متر مىرسد . گياه داراى برگهاى بزرگ و گلهاى مجتمع به صورت خوشهاى مىباشد و در پاناما ، برزيل ، پرو و بليوى رويش دارد و از ريشه آنكه سطحى ناهموار و به رنگ قهوهاى مايل به سياه و داراى خطوط عرضى و شيارهاى طولى و داراى طعم تند و تلخ مىباشد استفاده درمانى به عمل مىآيد .